آشنایی با هنر شعربافی و انواع آن

نساجی یکی از هنر صنعت های ایرانی است و یزد مرکز این هنر در کشورمان است. از زمان های دور دستمال های زیبا و ترمه های نفیس این شهر، از طریق جاده ی ابریشم به سرتاسر جهان برده می شد. در فرهنگ عامیانه، به صنعت نساجی یزد شعربافی گفته می شود. در واقع اگر یزد امروزه به خانه های گلی و بادگیرهایش شناخته می شود، در گذشته به پارچه های فاخرش شناخته می شد.

شعربافی

شعربافی چیست؟

به مجموع شغل های نساجی یزد که توسط دستگاه بافندگی بافته می شوند شعربافی گفته می شود از جمله: ترمه بافی، احرامی بافی، دارایی بافی، شال و دستمال های سنتی و … .

شغل اکثر مردم یزد در گذشته شعربافی و یا شغل های مرتبط با آن مثل نخ ریسی، رنگرزی و … بوده است امروزه استفاده از دستگاه سنتی پارچه بافی منسوخ شده و ماشین های صنعی جای آن را گرفته اند.

تولیدات شعربافی

  • زری بافی: افسانه ای ترین دست بافته ایرانی است که اکنون منسوخ شده است. دوخت پارچه ها و پرده های زری در زمان هخامنشیان و ساسانیان برای تزیین کاخ سلاطین رواج داشته است.
  • پرده بافی: تا چند سال پیش در یزد کارگاه های پرده بافی دایر بودند اما هم اکنون کارگاهی در این زمینه فعالیت ندارد.
  • رولحاف بافی: قبلا رویه ی لحاف توسط دستگاه های چهاروردی بافته می شد، ولی در سال های اخیر استفاده از دستگاه هفت وردی که قادر به تولید پارچه با عرض سه و نیم متر است نیز در بین بافنگان مرسوم شده است.
  • شمد بافی: شمد نوعی پارچه ی پنبه ای یا ابریشمی است و به عنوان روانداز برای تابستان مورد استفاده قرار می گیرد.
  • چادر شب بافی: چادر شب معمولا در ابعاد ۲۰۰*۲۰۰ سانتی متر، باطرح چهارخانه و در رنگ های ترکیب شده از نیلی، زرد، قرمز، سبز و مشکی تهیه می شود. از چادر شب برای رختخواب پیچی استفاده می شود.
  • دستمال: دستمال در سه نوع عشایری، ابریشمی و مرسریزه بافته می شود.
  • قناویز: این پارچه دیگر تولید نمی شود.
  • احرامی بافی: این پارچه با تار و پودی از پنبه در ابعاد ۱۰۰*۷۰ و ۱۲۰*۹۰ بافته شده و بیشتر حجاج از آن استفاده می کنند.
  • ترمه بافی: پارچه ای ظریف و لطیف، که با دست بافته می شود. جنس آن از کرک و پشم یا ابریشم است. پشمی که در ترمه بافی استفاده می شود مرغوب و معمولا از رنگ سفید است. این هنر در دوره ی صفویه به اوج خود رسید. ترمه انواع متعددی نظیر چهرقدی، راه راه، اتابکی، شال بندی، شال محرمات، کشمیری، زمردی، امیری و یزدی دارد.
  • دندانی بافی: این رشته که اکنون در یزد منسوخ شده، هنری بسیار پرزحمت است که به جامه ی زرتشتیان معروف است.
  • دارایی بافی: در گذشته این پارچه ها کاملا از ابریشم بوده و با رنگ های طبیعی و گیاهی رنگ آمیزی می شده اما امروزه با نخ ویسکوز بافته می شود. از این رشته برای بافت پارچه هایی با مصارف رومیزی، بقچه سوزنی و رولحافی استفاده می شود. با تغییراتی که در نقوش آن ایجاد شده، دارایی بافی هنوز زنده و پابرجا مانده است.

چکیده

به صنعت نساجی که از زمان های گذشته در شهر یزد رونق زیادی داشته است و توسط چرخ بافندگی انجام می شده، شعربافی میگویند. انواع تولیدات شعربافی عبارتند از: ترمه بافی، دارایی بافی، احرامی بافی، دندانی بافی، قناویز، دستمال، چادر شب بافی، شمدبافی، رولحاف بافی، پرده بافی و زری بافی. برخی از این بافت ها اکنون کاملا منسوخ شده و برخی تنها با یکی دو کارگاه هنوز پابرجاست و تنها تعداد اندکی از آن هاست که هنوز رونق دارد.

شما عزیزان می توانید از طریق سایت ده بازار انواع صنایع دستی نساجی سنتی را مشاهده کرده و بنا به سلیقه خود کالای مورد نظر را به صورت آنلاین سفارش دهید.

درباره نویسنده

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *